Bloog Wirtualna Polska
Jest 1 259 557 bloogów | losowy blog | inne blogi | zaloguj się | załóż bloga
Kanał ATOM Kanał RSS

Zdjęcia w galeriach.


Z HANDLU DO POLITYKI: 1867-1868, EPIZOD Z ŻYCIA ALFREDA HAUSNERA

piątek, 11 lipca 2014 15:07

 

 

Urodzonemu w roku 1822 Alfredowi Hausnerowi, jako starszemu synowi, przypadło w udziale gospodarzenie rodzinną firmą w Brodach i Lwowie. W przeciwieństwie do swego brata Ottona nie zajmował się polityką, ale właśnie aktywność w środowiskach gospodarczych sprawiła, że w Sejmie Krajowym galicyjskim znalazł się jako reprezentant brodzkich kupców.

 

We wrześniu 1865 roku premier, hrabia Richard Belcredi, wobec wewnętrznych i zewnętrznych problemów Austrii, podjął decyzję o zawieszeniu działalności wiedeńskiego parlamentu I kadencji. Druga kadencja Rady Państwa rozpoczęła się 20 maja 1867 roku i trwała do 15 maja 1869 roku. Była to kadencja historyczna.

 

Austria przeobraziła się w monarchię dualistyczną, Austro-Węgry. Stało się to w roku 1867, przy poparciu austriackich liberałów ujętych drobnymi koncesjami, oraz przy wrogim stanowisku Czechów, żądających dla siebie podobnych praw, jakie uzyskali Węgrzy. Jak w tych trudnych chwilach dla monarchii zachowali się Polacy? Już pierwszych lat kilka autonomii galicyjskiej przyniosło wiele korzyści sferom konserwatywno-ziemiańskim. Sejm wprawdzie dyskutował burzliwie, ale działał żywo i uchwalił szereg ustaw, które rychło zyskały sankcję cesarską; szczególnie ważne znaczenie miały dla ziemian ustawy o organizacji gmin, o wyodrębnieniu z gmin obszarów dworskich oraz ustawa drogowa. W tych warunkach ziemiaństwo popierało ideę federacji i program rozbudowy autonomii, deklarując w zamian swoją lojalność wobec Wiednia; dołączyli doń mieszczańscy liberałowie z Ziemiałkowskim, którzy liczyli na nieuchronny sukces liberalizmu w Austrii. Namiestnikiem Galicji został ponownie Gołuchowski i natychmiast –przystąpił do polonizowania administracji. Kiedy więc zebrał się z końcem 1866 roku Sejm galicyjski, jego konserwatywno-ziemiańska większość postanowiła podziękować cesarzowi za dotychczasowe ustępstwa i wyrazić nadzieję, że w zamian za dalsze poparcie otrzyma kolejne koncesje. W dniu 10 grudnia 1866 roku uchwalony został ów słynny wiernopoddańczy adres, zakończony słowami pochodzącymi spod pióra Adama Potockiego: „... z głębi serc naszych oświadczamy, że przy Tobie najjaśniejszy Panie, stoimy i stać chcemy” (...) [S.Grodziski]

 

Przed  rozpoczęciem owej II kadencji Sejm Krajowy we Lwowie, po burzliwej debacie, 2 marca 1867 roku podjął decyzję o wysłaniu delegacji do Rady Państwa. Zgodnie z ówczesnym systemem wyborczym spośród posłów Sejmu wybrano 38, którzy stali się w ten sposób parlamentarzystami austriackiej Rady Państwa – 13 pochodziło z wielkiej własności, 18 z gmin wiejskich, 6 z miasta i jeden z izb handlowych i przemysłowych. Ten ostatni to był właśnie Alfred Hausner. Na początku pracy Koła Polskiego jednogłośnie przyjęto stanowisko, aby ten sposób wybierania posłów Rady Państwa nie zmienił się na wybory bezpośrednie. Obecność Hausnera na tym posiedzeniu wskazuje, że również on miał takie zdanie.

 

Pierwsze posiedzenie Koła Posłów Galicyjskich (tak brzmiała jego właściwa nazwa) odbyło się w sali wiedeńskiego hotelu „Zum Wilden Mann”. Później obradowano w hotelu „Zum Römischen Kaiser” lub w parlamentarnej czytelni. Przewodniczącym Koła wybrano Floriana Ziemiałkowskiego, zwolennika poszerzania uprawnień autonomicznych Galicji w ramach dualistycznej, austro-węgierskiej monarchii i współpracującego ze wschodniogalicyjskimi konserwatystami.

 

Hausner nie należał do przeciwnej Ziemiałkowskiemu mniejszości złożonej z federalistów. Nie należał też do tej niewielkiej grupy posłów, która  nadawała ton pracy Koła. Zapewne dla niego, jak dla wielu innych, nie był ograniczeniem język niemiecki, którego używano w debatach.   Uczestniczył w 48 z jego 77 posiedzeń. Można przypuszczać, że ważniejsze dla Alfreda Hausnera było dopilnowanie interesów Domu Bankierskiego.

 

W protokołach Koła nazwisko Alfreda Hausnera w sprawach merytorycznych pojawia się dwukrotnie. 19 czerwca 1867 roku na plenarnym posiedzeniu Rady Państwa niemiecki centralista z Moraw, Alfred Skene, wraz z 22 innymi posłami złożył wniosek dotyczący wyboru komisji finansowej. Alfred Hausner wybrany został do komisji rozpatrującej ten wniosek, a następnie 5 lipca został sekretarzem powołanej przez Radę Państwa komisji finansowej. Jesienią debatowano nad ustawą konstytucyjną którą jednogłośnie (a więc także Alfred Hausner) Koło Polskie oprotestowało, a 17 października Polacy – obok Słoweńców i Tyrolczyków – głosowali przeciw ustawie.

 

Dnia 21 grudnia 1867 roku Rada Państwa uchwaliła kilka ustaw zasadniczych, nazywanych potem łącznie konstytucją grudniową. Obowiązywały one z niewielkimi zmianami do końca monarchii austro-węgierskiej i normowały ustrój „krajów przedlitawskich” w ten sposób, że mniejszość niemiecka miała zagwarantowaną przewagę (...) Te zmiany, to jest przeobrażenie Austrii w monarchię dualistyczną i uchwalenie konstytucji grudniowej, wywołały duże poruszenie w społeczeństwie polskim. Wśród inteligencji, części burżuazji oraz szerokich kół drobnego mieszczaństwa rodziło się przekonanie o straconej, i kto to wie, czy nie bezpowrotnie okazji [S.Grodziski]

 

W Wiedniu od listopada 1864 roku do października roku 1869 wychodził dziennik „Die Debatte”, który był powiązany z politykami węgierskimi ale także udostępniał swoje łamy dla polskich opinii. Wsparcia dla dziennika udzielało Koło Polskie, które – na wniosek księcia Leona Sapiehy – uchwaliło w czerwcu 1867 roku rozesłanie poprzez posłów prenumeraty; w Brodach zrobić to miał A.Hausner. Wiele publikowanych przez „Die Debatte” artykułów prezentowało stanowisko posłów polskich z Galicji w ważnych dyskusjach politycznych tamtego czasu.

 

Dnia 5 czerwca 1868 roku Alfred Hausner złożył mandat. Jego uzupełnienie mogło nastąpić dopiero na jesiennej sesji Sejmu Krajowego. Poświęcił się całkowicie rodzinnej firmie i działalności w Brodach.

 

 

Podziel się
oceń
0
0

komentarze (0) | dodaj komentarz

Licznik odwiedzin:  63 763  

Ulubione strony

genealogia

Statystyki

Odwiedziny: 63763
Wpisy
  • liczba: 195
  • komentarze: 38
Galerie
  • liczba zdjęć: 187
  • komentarze: 10